SIANOCOBALAMIN (B12 WITAMIN)
Şekil we häsiýetler
Bu önüm gyzyl reňkli kristal ýa-da kristal poroşok bolup, yssyz, tagamsyz we güýçli çyglylyk döredýän häsiýetlere eýedir. Suwda ýa-da etanolda az ereýär, hloroformda ýa-da efirde eremeýär. Yssylyga çydamly, ýöne oksidleýji ýa-da reduksiýa ediji maddalara (meselem, C witamini ýa-da wodorod peroksidi we ş.m.), agyr metal duzlaryna we güýçli kislotalara we güýçli alkalilere sezewar edilende täsirsiz bolup biler.
Himiki gurluş
B12 witamini kobalt ionlaryny öz içine alýan ekwioktafedr birleşmedir. Onuň merkezi gurluşy dört pirroldan ybarat bolan tekiz korrin halkasydyr. B12 witaminiň molekulalary takmynan 3 bölekden ybarat: dört N atomy we merkezi kobalt ionlary bilen çilatlanan gourin halkasy; N-7 atomlary we kobalt ionlary bilen pes derejeli (α) ligandlaryň B 12 witamini molekulalary hökmünde baglanyşykly 5,6-dimetilbenzimidazol (5,6-dimetilbenzimidazol, DMBI). Mundan başga-da, DMBI fosfat toparlary arkaly aminopropanol bilen hem baglanyşykly we aminopropanol D pirrolyndaky propion kislotasynyň gapdal zynjyryna kowalent baglanyşyklydyr; adenosil topary ýa-da metil topary. Ol B12 witamini molekulalarynyň ýokarky (β) ligandyny emele getirmek üçin kobalt ionlary bilen baglanyşyklydyr. Himiki kitabyň topary golin halkasynyň okundaky ýokarky himiki kitabyň toparyndan tapawutly bolanda, dürli görnüşli B12 witamini maddalary emele gelýär. Gidroksil topary (-OH) gidroksikobalamin emele getirmek üçin glýulin halkasyndaky kobalt iony bilen birleşýär. Şonuň ýaly-da, deoksiadenozin (5'-deoksiadenozil), metil (-CH3), sianid (-CN) we kobalt ionlary degişlilikde adenozin kobalt öndürmek üçin birleşýärler. Amin (deoksiadenozilkobalamin), metilkobalamin (metilkobalamin) we sianokobalamin (sianokobalamin). Tebigatda mikroorganizmler tarapyndan biosintez edilýän B12 witaminiň soňky görnüşi adenozin kobalamin (koenzim B12), metilkobalamin we gidroksikobalamindir. Şeýle-de bolsa, olaryň häsiýetleri gaty durnukly däldigi sebäpli, B12 witaminiň tebigy görnüşini has durnukly sianokobalamine öwürmek üçin senagat arassalaýyş prosesinde natriý sianid emeli usulda goşulýar.
Fiziologiki funksiýa
Folik turşusynyň ulanylyş tizligini ýokarlandyryň, metionini (ýokary sisteinden sintezlenen) we holini folik turşusy bilen sintez ediň, şeýle hem prin we pirimidin öndürmek prosesinde metil koballamin we koenzim B12 ýaly sianokobalamin prekursorlaryny sintez ediň we köp möhüm birleşmeleriň metilleşme prosesine gatnaşyň. B12 witamini ýetmezçilik edende, metil tetrahidrofolik turşusyndan metil toparlaryny geçirmek işjeňligi peselýär, bu bolsa folik turşusyny ulanyp bolmajak görnüşe öwürýär we folik turşusynyň ýetmezçiligine getirýär. Nerw mielin örtüginiň metabolizmini we işini saklaň. B12 witaminiň ýetmezçiligi newrologiki bozulmalara, oňurga degenerasiýasyna we himiki kitap çynlakaý akyl alamatlaryna sebäp bolup biler. B12 witaminiň ýetmezçiligi periferik newritlere sebäp bolup biler. Çagalarda B12 witaminiň ýetmezçiliginiň irki alamatlary adatdan daşary keýp, haýal beýan, haýal reaksiýa we ahyrsoňy ganazlyga getirýär. Gyzyl gan öýjükleriniň ösüşini we ýetişmegini höweslendiriň. Metilpropandiil koenzim A suksinol koenzim A-a öwrülýär we üçkarbon turşusy sikline gatnaşýar, bu siklinde suksinil koenzim A gemiň sintezi bilen baglanyşyklydyr. B12 witamini deoksinuklein turşusynyň (DNK) sintezine, ýagyň, uglewodlaryň we belogyň metabolizmine hem gatnaşýar we nuklein turşularynyň we beloklaryň sintezini güýçlendirýär.
