ASKORBIN KISLOTASY
Giriş
L-askorbin turşusy diýlip hem atlandyrylýan C witamini uzyn boýly haýwanlar we beýleki birnäçe organizmler üçin ýokary derejeli möhüm iýmit maddasydyr. Askorbin turşusy köp organizmlerde metabolizm arkaly öndürilip bilner, ýöne adamlar iň açyk istisnalardyr. Iň giňden mälim bolan zat, Chemicalbook-da C witaminiň ýetmezçiligi singa keseline sebäp bolup biler. C witaminiň farmakokidik topary askorbin turşusy ionydyr. Bedende C witamini antioksidantdyr, sebäbi ol bedeni oksidleýji maddalaryň howpundan gorap bilýär we C witamini hem koenzimdir.
Fiziki-himiki häsiýetler
C witamini suwda aňsat ereýär, etanolda az ereýär, efirde, hloroformda, benzolda, nebit efirinde, ýagda, ýagda eremeýär. Suw ergini kislota reaksiýasyny görkezýär. Howada limon kislotasyna meňzeş turşy ysly degidroaskortin kislotasyna çalt oksidlenip bilner. Ol güýçli reduksiýa ediji agent bolup, uzak wagt saklanandan soň, ol ýuwaş-ýuwaşdan dürli derejeli açyk himiki kitap sary reňkine öwrülýär. Bu önüm ähli görnüşli täze gök önümlerde we miwelerde duş gelýär. Bu önüm biologik okislenmede we reduksiýada, şeýle hem öýjük dem alyşynda möhüm rol oýnaýar, bu bolsa nuklein kislotasynyň sintezine ýardam berýär we gyzyl gan öýjükleriniň döremegine ýardam edýär. Şeýle hem, ol Fe3+-i Fe2+-e reduksiýa edip bilýär, şonuň üçin ol adam bedeni tarapyndan aňsat siňýär we öýjük önümçiligi üçin peýdalydyr.
ULANYŇ
C witamini bedende kollagen öndürilmegine gatnaşýar. Ol toksinleri neýtrallaşdyrmak we bedeniň detoksikasiýa funksiýasyny güýçlendirip bilýän antitelalaryň döredilmegini höweslendirmek täsirine eýedir. Lukmançylykda, esasan, singanyň öňüni almak ýa-da bejermek üçin, şeýle hem diş kariýesi, diş etiniň absessi, ganazlyk, ösüş we ösüş durgunlygy we askorbin turşusynyň ýetmezçiligi sebäpli ýüze çykýan beýleki keseller üçin ulanylýar. Azyk gaýtadan işlemekde, ol konsentrlenen apelsin suwy, suw kristallary, süýjülikler, miwe jelesi, miwe jelesi we ş.m. üçin witamin güýçlendiriji hökmünde ulanylýar.
