ASPARTAME
Giriş
Aspartam aminokislota dipeptid türewi bolan emeli süýjüdirijidir. Ol 1965-nji ýylda himikler tarapyndan ýara dermanlaryny işläp düzýänlerinde açyldy. Onuň az dozasy, ýokary süýjüligi, gowy tagamy, sitrus we beýleki miweleriň tagamyny gowulandyryp bilmegi, kaloriýalary azaltmagy, kariýesiň ýoklugy we saxarin ýaly emeli sintetiki süýjüdirijilere garanyňda zäherliligiň pes bolmagy ýaly artykmaçlyklary bar.
Himiki häsiýetler
Ak kristal poroşok, yssyz, güýçli süýjülik, arassa süýjülik, süýjülik saharozanyň süýjüliginden 100 ~ 200 esse ýokary. Ereme nokady 235℃ (paýlaşma). Aminokislotalaryň umumy häsiýetlerine eýedir. Gurak şertlerde ýa-da 2-den 5-e çenli Ph gymmaty aralygynda durnuklydyr. Güýçli kislotaly suw ergininde monomer aminokislotalaryny öndürmek üçin gidrolizlenip bilner.
ULANYŇ
Aspartam L-aspartik kislotasynyň we L-fenilalaniniň sintezidir. Dipeptid adam bedeni tarapyndan doly siňdirilip we metabolizlenip bilner. Ol zäherli däl we zyýansyz, howpsuz we ygtybarlydyr. Tagamy arassa we sowuk. Tagamy saharoza meňzeýär, ýöne süýjüligi saharozanyň 200 esse köp, kaloriýasy bolsa saharozanyň diňe 1/200 bölegine deňdir. Yzygiderli iýmitlenmek diş öndürmeýär, gan şekerine täsir etmeýär we semizlige, gipertoniýa, ýürek keseline sebäp bolmaýar. Ol dürli iýmitlere, goşmaça önümlere we ähli görnüşli gazly we güýçli içgilere giňden goşulýar we aspartamyň 4000-den gowrak görnüşi ulanyldy. Ol ýokary süýjülikli iýmit goşundysy we iýmit goşundysy hökmünde ulanylyp bilner.
