TEBIGY ASTAKSANTIN
Giriş
Tebigy astaksantin güýçli antioksidant häsiýetlere eýe bolan karotenoid bolup, antioksidant, garrama garşy, şişlere garşy we ýürek-damar we beýni-damar keselleriniň öňüni alyş täsirine eýedir. Ol halkara derejesinde saglyk iýmitinde, ýokary derejeli kosmetika, derman serişdelerinde we beýleki ugurlarda ulanylýar. Astaksantiniň özi gaty durnukly däl, oksidleşmegi aňsat, ýagtylykda parçalanmagy aňsat we olaryň köpüsi bazarda öz işjeňligini astaksantin geli görnüşinde saklaýar.
Himiki häsiýetler
Astaxantiniň himiki ady 3,3'-dihidroksi-4,4'-diketon-β,β'-karotin, molekulýar formulasy C40H52O4, kristal astaxantin gülgüne reňkde, ereme nokady 215-216℃, suwda eremeýär, ýagda ereýär we hloroform, aseton we benzol ýaly organiki erginleriň köpüsinde aňsat ereýär. Astaxantiniň molekulýar gurluşyndaky konýugirlenen goşa baglanyşyk zynjyry, şeýle hem konýugirlenen goşa baglanyşyk zynjyrynyň ujundaky doýmadyk keton we gidroksil toparlary erkin radikallaryň jübütlenmemiş elektronlaryny özüne çekip ýa-da erkin radikallara elektron berip, şeýlelik bilen erkin radikallary aýyryp we antioksidant täsirini görkezip bilýär.
ULANYŇ
Astaxantiniň antioksidant we immuniteti güýçlendirýän täsirlerini ulanyp, ony oksidatiw dokumalaryň zeperlenmeginiň öňüni almak üçin dermana öwürmek mümkin. Barlaglar görkezýär, astaxanthiniň nerw ulgamynyň, esasanam beýni we oňurganyň ukyplaryny gan-beýni päsgelçilik arkaly gorap bilýändigini we merkezi nerw ulgamynyň zeperlenmelerini, mysal üçin, işemiki gaýtalanýan perfuzion zeperlenme, oňurga şikesi, Parkinson sindromy we Altsgeýmer sindromyny netijeli bejerip bilýändigini; tor perdesiniň oksidlenmesiniň we fotosensitiw öýjükleriň zeperlenmeginiň tor perdesiniň işini gowulandyrmaga gowy täsir edýändigini görkezýär.
