-
SUKRALOZA
Giriş Sukral şekeri ak poroşok önümi bolup, suwda, etanolda we metanolda örän ereýär. Häzirki wagtda saharozadan öndürilýän ýeke-täk işjeň süýjüdir. Onuň süýjüligi saharozadan 600 esse ýokary we süýjüligi arassa. Süýjülik häsiýetleri saharoza örän meňzeş, ajy tagamy ýok; yssylyk ýok, kariýes ýok, durnukly himiki maddalar. Häzirki wagtda sukraloz içgilerde giňden ulanylýar. Himiki häsiýetleri Ak ýa-da ak reňke golaý kristall... -
NATRIÝ SAKHARINI
Giriş Natriý saxarini saxarin hökmünde hem bellidir we onuň ylmy ady ftaloksilfenilimid natriý duzydyr. Ak prizma kristallary. Molekulýar agramy 205.17. Ereme nokady 226～231℃. Yssyz ýa-da biraz hoşboý ysly, örän süýji we ajy, howada haýal-haýal siňýär, kristal suwunyň ýarysyny ýitirýär we ak poroşoka öwrülýär. Suwuk erginiň süýjüligi şekeriň süýjüliginden takmynan 300-500 esse ýokarydyr we süýjülik çäginiň himiki kitap gymmaty takmynan 0.000... -
STEWIÝA
Giriş Stewiýa glikozidleri, şeýle hem stewiýa we stewiýa ekstrakty hökmünde hem belli, glikoziddir. 1931-nji ýylda fransuz alymlary tarapyndan ot ösümlikli stewiýadan (ýa-da stewiýanyň ýapragyndan) "Chemicalbook" çykaryldy. Ol süýjülik hökmünde ulanylyp bilner, stewiýa bolsa Günorta Amerikada ýüzlerçe ýyl bäri dermanlyk ösümlik we şeker ornuny tutujy hökmünde ulanylyp gelinýär. Ol ýokary süýjülik we pes ýylylyk energiýasy häsiýetlerine eýedir. Onuň süýjüligi saharozanyň süýjüliginden 200-300 esse ýokary we kaloriýa gymmaty diňe 1/300... -
D-KALSIÝ PANTOTENATY
Gysgaça tanyşdyryş Kalsiý pantotenaty B witaminiň bir görnüşidir we organizmleriň kadaly ösüşi üçin möhüm iýmit maddalarynyň biridir. Kalsiý pantotenaty üç görnüşde bolýar, sebäbi onuň hiral uglerod atomlary bar: D L-jisim (gibrat), D-jisim (sag-jisim) we L-jisim (çep-jisim). Diňe D-kalsiý pantotenaty biologiki işjeňlige eýedir, daşky görnüşi ak ýa-da biraz sary iňňe şekilli kristal ýa-da poroşok, ereme temperaturasy 195 ~ 196 ℃ (paýramak), Suwda, metanolda, gliserde ereýär... -
INOSITOL
Gysgaça tanyşdyryň Inozitol, siklogeksanol, geksahidroksisiklogeksan, siklogeksilitol, et myşsa şekeri we spinsiz inozitol diýlip hem atlandyrylýar, B witaminleriniň birine degişlidir. Gidroksil toparynyň deňeşdirme halkasynyň dürli ugry sebäpli jemi 9 izomer bar, olaryň 7-si spinsiz we 2-si spin (levorot we dekstros). Ol tebigatda ähli biologik dokumalarda erkin ýa-da birleşdirilen görnüşde bar. Ol haýwan we ösümlik öýjüklerinde umumy komponentdir. Ol ... bolup biler. -
BIOTIN
Gysgaça tanyşdyryş Biotin suwda ereýän witaminleriň sekiz görnüşidir, şeýle hem B7 witamini diýlip hem atlandyrylýar. Ol bedende köp metabolik reaksiýalarda ulanylýan koenzim ýa-da koenzimdir. Biotin lipid we belok metabolizmine gatnaşyp, iýmiti glýukoza öwürmäge kömek edýär, bu bolsa adam bedeni tarapyndan energiýa hökmünde ulanylyp bilner. Şeýle hem, ol deriniň, saçyň we nemli bardalaryň ýagdaýyny saklamak üçin möhümdir. Himiki häsiýetleri Reňksizden ak kristal ýa-da kristal poroşoka çenli. Ereme nokady 230-232℃. Ereýän ... -
A witamini
Gysgaça tanyşdyryň A witamini A1 we A2 witaminlerini öz içine alýar. A1 we A2 witaminleri gurluşy boýunça meňzeşdir) Retinol ösümlikden alynýan beta-karotinden sintezlenip bilner. Bedende β-karotin-15, 15′-peroksidiň (bioksigenaza) katalizi astynda β-karotin retinaldegidiň iki molekulasyna (ratinal) öwrülip bilner we reduktazada retinaldegid täsiri astynda retinola öwrülýär. Şonuň üçin beta-karotin A witamini hökmünde hem bellidir. Himiki häsiýetleri A witamini ... -
B1 WITAMINI
Giriş B1 witamini, şeýle hem "tiamin" we "tiamin" diýlip atlandyrylýar, B witamininiň biridir. Ol glýukozanyň kadaly metabolizmini höweslendirip bilýär we nerw geçirijiliginiň, ýüregiň we aşgazan-içege ýolunyň kadaly işini saklamak üçin zerur maddadyr. Ol adenozin trifosfat bilen birleşip, uglewodlaryň Chemicalbook-yň ornuny tutmagy üçin zerur bolan koenzim bolan B1 witamini pirofosfatyny (tiamin difosfat, ýagny koenzim) emele getirýär. Himiki häsiýetleri Witamin... -
B2 WITAMINI
Giriş B2 witamini riboflavin diýlip hem atlandyrylýar. Ol adam bedeniniň öz-özünden sintez edip bilmeýän we iýmit bilen üpjün edilmeli suwda ereýän witamindir. Ol adam bedeniniň kadaly fiziologiki işini we metabolizmini saklamak üçin hökmanydyr. B2 witamini öýjükleriň kadaly ösüşine gatnaşýar, ýaralaryň sagalmagyna ýardam edýär, dyrnaklary we saçlary berkidýär, şeýle hem koenzimleriň möhüm bölegidir. Ol uglerodyň sintezine we metabolizmine gatnaşýar. Kimýa kitap w... -
B6 WITAMINI
Giriş B6 witamini adam bedeninde çaltlyk bilen piridoksaldegid fosfata öwrülýär. Bu birleşme aminokislotalaryň metabolizminde möhüm rol oýnaýar we dekarboksilazanyň, transaminazanyň, it ureazasynyň, deaminazanyň we desulfurizasiýa gidrazynyň koenzimidir. Şeýle hem, uglewod we ýag metabolizmi, merkezi nerw ulgamynyň işi we gyzyl ýumurtgalaryň öndürilmegi üçin zerur bolan koenzimdir. Himiki häsiýetler Himiki häsiýetler deňeşdirme boýunça durnukly we has durnukly... -
SIANOCOBALAMIN (B12 WITAMIN)
Şekil we häsiýetler Bu önüm gyzyl reňkli kristal ýa-da kristal poroşokdyr, yssyz, tagamsyz we güýçli çyglylyk döredýän häsiýetlere eýedir. Suwda ýa-da etanolda az ereýär, hloroformda ýa-da efirde eremeýär. Yssylyga çydamly, ýöne oksidleýji ýa-da gaýtaryjy maddalara, agyr metal duzlaryna we güýçli kislotalara we güýçli şekerler täsir edende täsirsiz bolup biler. Himiki gurluşy B12 witamini kobalt ionlaryny öz içine alýan ekwioktafedr birleşmesidir. Onuň merkezi gurluşy tekiz korrin... -
ASKORBIN KISLOTASY
Giriş C witamini, şeýle hem L-askorbin turşusy hökmünde belli, uzyn boýly haýwanlar we birnäçe beýleki organizmler üçin ýokary derejeli möhüm iýmit maddasydyr. Askorbin turşusy köp organizmlerde metabolizm arkaly öndürilip bilner, ýöne adamlar iň açyk istisnalardyr. Iň giňden mälim bolan zat, Chemicalbook-da C witaminiň ýetmezçiligi singa keseline sebäp bolup biler. C witaminiň farmakokidik topary askorbin turşusydyr. Bedende C witamini antioksidantdyr, sebäbi ol bedeni oksidleşme howpundan gorap bilýär...
